De 19e eeuw – Het Muiderslot herleeft

Muiderslot 850 breed(2)

Het Muiderslot vanuit het zuiden, vroegst bekende foto van het Slot, ca. 1875. In de 19e eeuw werd het Muiderslot ‘voor afbraak’ te koop aangeboden en op het laatste moment gered, gerestaureerd en als museum ingericht. Het Muiderslot had zijn redding te danken aan zijn positie van lieu de mémoire of plaats van herinnering aan het literaire leven van de 17e eeuw. Men stelde Pieter Hooft voor als centrale figuur van een literaire groep, de Muiderkring. Deze voorstelling kreeg letterlijk vorm in tal van schilderijen met naast Hooft onder anderen Vondel, Roemer Visscher en Tesselschade, die werden gepresenteerd in een rijke neo-renaissancistische omgeving.

Kruseman 420x420

Jan Adam Kruseman, ‘Neerlands dicht’rei vereenigd bij den ridder Hooft op het slot te Muiden’, olieverf op doek, 1852
Voor de verbeelding van het gezelschap van Pieter Hooft en zijn literaire vrienden probeerde deze 19e-eeuwse schilder de beeldtaal en het licht van zijn beroemde voorgangers uit de Gouden Eeuw te imiteren.

Smits 420 breed(2)

Jan Gerard Smits, Het Muiderslot vanuit het zuiden, aquarel op papier, 1863
Toen het Muiderslot was gered van de sloop duurde het nog lange tijd voor het voldoende was hersteld en ingericht en het als museum kon worden geopend. Wel sprak het romantische kunstenaars tot de verbeelding. Deze aquarel laat zien hoe die verbeelding uitging naar de roemrijke Gouden Eeuw en veel minder naar de middeleeuwen.

Lamberts 420 breed(2)

Gerrit Lamberts, inkt in pen en penseel op papier, 1838
Deze tekening toont de Ridderzaal van het Muiderslot als nog ‘onbeschreven blad’. Bij de restauratie en inrichting als museum kreeg deze zaal een rijke uitmonstering die in de vorige eeuw grotendeels werd verwijderd.

Reimeringer 420x420

Gebr. Reimeringer, ‘Groote Zaal te Muyden’, lithografie op papier, 1881
De Ridderzaal van het Slot met neorenaissancistische lambrisering en schouw in de trant van Cuypers’ Centraal Station en Rijksmuseum in Amsterdam. Zo stelde men zich Hoofts Ridderzaal voor bij de viering van zijn driehonderdste geboortedag.

Egenbergern 420x420

Johannes Hinderikus Egenberger, Gezelschap om een voordragende Vondel, olieverf op doek, 1882
Opvallend in de 19e-eeuwse beeldvorming is de centrale plaats die men aanvankelijk toedichtte aan Joost van den Vondel. De gasten van Pieter Hooft zijn één en al aandacht.

Cruydhof 420x420

P. J. Aerts en J. Metzger, Cruydhof bij ’t Slot te Muyden, aquarel en inkt op papier, 1958
Halverwege de twintigste eeuw vond een restauratie plaats waarbij ook de tuin opnieuw in 17e-eeuwse trant werd aangelegd. Dit ontwerp vermeldt alle nutsplanten, die in de tijd van Hooft in de warmoes zouden zijn verbouwd.

Nieuwe Muiderkring 420 breed.jpg

Ingeborg van der Enden, De Muiderkring van 2013, fine art print, 2013
In het najaar van 2013 organiseerde het Slot een tentoonstelling over de Muiderkring. Journalist Bertjan ter Braak stelde zich toen de vraag welke cultuurdragers van nu kwaliteiten hebben die overeenkomen met die van de vrienden van Hooft. Het publiek kon hierover in een verkiezing zijn mening geven. De uitkomst werd door beeldkunstenaar Ingeborg van der Enden verwerkt in deze digitale beeldmanipulatie.